Một sự cố cháy nổ tại nhà xưởng có thể khiến toàn bộ dây chuyền sản xuất ngừng hoạt động, gây thiệt hại lớn về tài sản và đe dọa an toàn người lao động. Vì vậy, việc tìm hiểu PCCC nhà xưởng gồm những gì là yêu cầu quan trọng trước khi doanh nghiệp đầu tư hoặc thuê mặt bằng sản xuất. Hitech chú trọng phát triển hạ tầng phòng cháy chữa cháy nhằm đáp ứng yêu cầu an toàn trong vận hành. Bài viết dưới đây sẽ giúp doanh nghiệp nắm rõ các hệ thống PCCC, thiết bị cần thiết và những quy định quan trọng cần kiểm tra.
PCCC nhà xưởng gồm những gì?
Phòng cháy chữa cháy nhà xưởng là tập hợp các giải pháp kỹ thuật và tổ chức nhằm phát hiện sớm nguy cơ cháy nổ, dập tắt đám cháy kịp thời, hạn chế lan rộng đồng thời bảo vệ người lao động cùng tài sản. Trong môi trường sản xuất với mật độ máy móc cao, nguyên liệu dễ cháy hoặc hóa chất, hệ thống này trở thành lớp bảo vệ không thể thiếu.
Thành phần chính bao gồm hệ thống báo cháy tự động, hệ thống chữa cháy bằng nước hoặc khí, họng nước chữa cháy, bình chữa cháy xách tay, giải pháp hút khói thông gió, tường ngăn cháy, lối thoát nạn cùng hệ thống chiếu sáng sự cố và biển chỉ dẫn. Mỗi hạng mục phải được thiết kế đồng bộ, vận hành liên kết với nhau để tạo thành chuỗi phản ứng nhanh khi sự cố xảy ra.
Chủ đầu tư cần xác định hạng nguy hiểm cháy của nhà xưởng ngay từ giai đoạn lập dự án để chọn mức độ trang bị phù hợp, tránh vừa thiếu vừa thừa gây lãng phí hoặc không đạt yêu cầu pháp lý.
>>> Xem thêm: Chứng chỉ LEED do tổ chức nào cấp?
Hệ thống báo cháy tự động trong nhà xưởng
Hệ thống báo cháy tự động đóng vai trò phát hiện sớm nhất các dấu hiệu cháy thông qua đầu báo khói, đầu báo nhiệt hoặc đầu báo lửa. Khi cảm biến ghi nhận nồng độ khói tăng hoặc nhiệt độ vượt ngưỡng cài đặt, tín hiệu được truyền về tủ trung tâm.
Tủ trung tâm kích hoạt còi đèn báo động, gửi thông báo đến người trực và có thể kết nối với hệ thống chữa cháy tự động. Đối với nhà xưởng diện tích lớn, việc bố trí đầu báo phải tuân thủ khoảng cách quy định để không để sót vùng chết. Nút nhấn khẩn cấp được lắp đặt tại các vị trí dễ tiếp cận giúp người lao động chủ động báo động khi phát hiện cháy bằng mắt thường.
Hệ thống PCCC nhà xưởng này phải được kiểm tra định kỳ, pin dự phòng luôn đầy đủ để hoạt động ổn định cả khi mất điện lưới. Việc lắp đặt đúng tiêu chuẩn giúp rút ngắn thời gian phản ứng, giảm thiệt hại đáng kể so với việc chỉ dựa vào phát hiện bằng mắt.
>>> Xem thêm: Những ngành nghề nên sử dụng Dock Leveler
Hệ thống chữa cháy tự động Sprinkler
Hệ thống Sprinkler sử dụng các đầu phun gắn trên trần hoặc mái, chứa nước sẵn trong đường ống hoặc khí nén tùy loại ướt hay khô. Khi nhiệt độ tại khu vực cháy đạt mức kích hoạt, thường từ 68 độ C trở lên, bóng thủy tinh vỡ hoặc cơ cấu cảm nhiệt mở van, nước phun trực tiếp xuống đám cháy.
\Mỗi đầu phun bảo vệ một diện tích nhất định, khoảng cách bố trí được tính toán theo mật độ phun và hạng nguy hiểm của khu vực. Hệ thống này đặc biệt hiệu quả với nhà xưởng sản xuất hoặc kho chứa hàng hóa cháy được vì dập cháy cục bộ mà không cần chờ lực lượng bên ngoài.
Máy bơm chữa cháy cung cấp áp lực và lưu lượng nước ổn định, kết nối với nguồn cấp dự phòng. Bảo trì định kỳ gồm kiểm tra áp lực, làm sạch đầu phun, chạy thử bơm giúp đảm bảo hệ thống luôn sẵn sàng. Lựa chọn loại đầu phun phù hợp với chiều cao mái và loại hàng hóa lưu trữ là yếu tố quyết định hiệu quả thực tế.
Hệ thống họng nước chữa cháy và nguồn cấp nước PCCC
Họng nước chữa cháy vách tường được bố trí dọc theo tường, cột hoặc gần lối đi, gồm van, cuộn vòi và lăng phun. Khi có cháy, người sử dụng mở van để nước phun ra với áp lực đủ mạnh. Hệ thống PCCC nhà xưởng này có thể độc lập hoặc kết hợp với Sprinkler, lấy nước từ bể chứa hoặc mạng cấp nước chuyên dụng.
Nguồn cấp nước phải đảm bảo lưu lượng và áp lực theo tính toán thiết kế, thường duy trì áp suất liên tục đối với nhà xưởng hạng nguy hiểm cao. Bể nước dự trữ hoặc trạm bơm được trang bị máy bơm điện và máy bơm diesel dự phòng để hoạt động khi mất điện. Đường ống phải chịu được áp lực thử nghiệm, van kiểm tra và đồng hồ đo được lắp đặt tại vị trí dễ quan sát.
Bình chữa cháy và các thiết bị chữa cháy ban đầu
Bình chữa cháy xách tay hoặc có bánh xe là phương tiện đầu tiên người lao động sử dụng khi phát hiện đám cháy nhỏ. Tùy loại cháy, bình bột, bình khí CO2 hoặc bình bọt được lựa chọn phù hợp.
Số lượng và vị trí đặt bình phải đảm bảo khoảng cách tiếp cận nhanh, thường gần cửa ra vào, hành lang hoặc khu vực nguy hiểm. Bình phải còn hạn kiểm định, tem còn hiệu lực và được bảo dưỡng định kỳ. Ngoài bình xách tay, các thiết bị ban đầu khác như chăn chữa cháy, xẻng cát hoặc thùng cát cũng được trang bị tại một số khu vực đặc thù.
Việc huấn luyện người lao động cách sử dụng đúng loại bình PCCC nhà xưởng cho từng loại đám cháy giúp tránh làm lan rộng hoặc gây nguy hiểm thêm. Kiểm tra hàng tháng về áp suất, niêm phong và vị trí đặt là trách nhiệm thường xuyên của đơn vị quản lý nhà xưởng.
Hệ thống hút khói, thông gió và ngăn cháy lan
Khói độc là nguyên nhân chính gây nguy hiểm đến tính mạng trong đám cháy nhà xưởng. Hệ thống hút khói sử dụng quạt chịu nhiệt cao để hút khói ra ngoài, duy trì lớp không khí sạch ở tầng thấp giúp người thoát nạn nhìn rõ lối đi. Ống dẫn khói và cửa gió được thiết kế chịu nhiệt trong thời gian quy định.
Tường ngăn cháy, cửa ngăn cháy và màn chắn lửa phân chia nhà xưởng thành các khoang cháy độc lập, hạn chế lửa và khói lan sang khu vực khác. Giới hạn chịu lửa của tường và cửa phải đạt mức EI theo quy chuẩn. Hệ thống thông gió sự cố kết hợp với hút khói giúp giảm nhiệt độ và nồng độ khí độc.
Lối thoát nạn, đèn chiếu sáng sự cố và biển chỉ dẫn
Lối thoát nạn PCCC nhà xưởng phải được bố trí sao cho từ mọi điểm trong nhà xưởng đều có thể tiếp cận nhanh chóng đến cửa ra ngoài hoặc khu vực an toàn.
- Chiều rộng hành lang, cửa và cầu thang thoát nạn tuân thủ quy định về số người tối đa.
- Lối đi không được bị che chắn bởi hàng hóa hoặc máy móc. Đèn chiếu sáng sự cố tự động bật khi mất điện, duy trì ánh sáng đủ để di chuyển trong thời gian quy định.
- Biển chỉ dẫn thoát nạn phát sáng hoặc được chiếu sáng, đặt tại vị trí dễ nhìn theo hướng thoát.
- Sơ đồ thoát nạn được treo tại các khu vực tập trung người.
Quy định và tiêu chuẩn PCCC nhà xưởng hiện hành
Các văn bản chính điều chỉnh PCCC nhà xưởng gồm Luật Phòng cháy chữa cháy và cứu nạn cứu hộ số 55/2024/QH15, Nghị định 105/2025/NĐ-CP cùng các quy chuẩn kỹ thuật. QCVN 06:2022/BXD quy định yêu cầu an toàn cháy cho nhà và công trình, bao gồm bậc chịu lửa, phân khoang cháy và lối thoát nạn.
- TCVN 3890:2023 hướng dẫn trang bị bố trí phương tiện PCCC.
- TCVN 5738 quy định về hệ thống báo cháy tự động.
- TCVN 7336 áp dụng cho hệ thống chữa cháy Sprinkler.
Nhà xưởng được phân hạng nguy hiểm cháy A, B, C dựa trên tính chất sản xuất và vật liệu sử dụng, từ đó xác định mức độ trang bị bắt buộc. Doanh nghiệp phải tuân thủ đầy đủ để được cấp phép hoạt động và tránh xử phạt. Cập nhật quy định mới giúp hệ thống luôn phù hợp với yêu cầu kỹ thuật hiện hành.
Hồ sơ pháp lý, thẩm định thiết kế và nghiệm thu PCCC nhà xưởng
Trước khi thi công, hồ sơ thiết kế hệ thống PCCC phải được thẩm định bởi cơ quan có thẩm quyền. Hồ sơ gồm bản vẽ thiết kế, thuyết minh tính toán, danh mục thiết bị và các tài liệu liên quan. Sau khi thi công hoàn tất, chủ đầu tư tổ chức nghiệm thu, lập biên bản thử nghiệm hệ thống, bản vẽ hoàn công và các chứng chỉ thiết bị.
Tùy quy định tại thời điểm, cơ quan chức năng kiểm tra hoặc chủ đầu tư tự chịu trách nhiệm khai báo kết quả. Hồ sơ pháp lý bao gồm văn bản thẩm định thiết kế, biên bản nghiệm thu, phương án chữa cháy cơ sở, sổ theo dõi phương tiện và giấy chứng nhận bảo hiểm cháy nổ nếu thuộc đối tượng bắt buộc.
Những hạng mục PCCC doanh nghiệp cần kiểm tra trước khi thuê nhà xưởng
Trước khi ký hợp đồng thuê, doanh nghiệp cần kiểm tra thực tế hệ thống báo cháy có hoạt động ổn định hay không, đầu báo còn nguyên vẹn và tủ trung tâm có nguồn dự phòng.
- Hệ thống Sprinkler phải được kiểm tra áp lực đường ống, tình trạng đầu phun và máy bơm.
- Họng nước chữa cháy cần thử van và vòi để xác nhận nước chảy đủ áp lực.
- Bình chữa cháy phải còn hạn kiểm định, đúng loại và đặt đúng vị trí.
- Lối thoát nạn không bị che khuất, đèn sự cố và biển chỉ dẫn còn sáng.
- Hồ sơ pháp lý gồm văn bản thẩm định thiết kế và nghiệm thu phải còn hiệu lực.
- Tường ngăn cháy và cửa ngăn cháy phải đóng kín được khi cần.
- Nguồn cấp nước dự trữ đủ dung tích theo thiết kế.
Tổng kết
Hiểu rõ PCCC nhà xưởng gồm những gì sẽ giúp doanh nghiệp chủ động đánh giá mức độ an toàn của công trình, hạn chế nguy cơ cháy nổ và tránh những gián đoạn không mong muốn trong quá trình sản xuất. Ngoài hệ thống báo cháy, chữa cháy tự động và nguồn nước dự trữ, doanh nghiệp cần đặc biệt quan tâm đến hồ sơ pháp lý, phương án thoát nạn và công tác kiểm tra, bảo trì định kỳ. Các hạng mục PCCC cụ thể phải phù hợp với công năng, quy mô và mức độ nguy hiểm cháy của từng nhà xưởng.
Nếu doanh nghiệp đang tìm kiếm nhà xưởng xây sẵn tại TP.HCM có hạ tầng PCCC được đầu tư đồng bộ, Hitech Bình Chiểu là lựa chọn đáng cân nhắc. Dự án được trang bị hệ thống Sprinkler, bể nước PCCC dung tích 837 m³ cùng các hạng mục kỹ thuật phục vụ vận hành sản xuất. Liên hệ Hitech Bình Chiểu ngay hôm nay để được tư vấn, nhận thông tin kỹ thuật và đặt lịch tham quan nhà xưởng thực tế.
- Hotline: 0901 88 19 68
- E-mail: info@hitechfactory.vn
